De succesvolle tocht van de Y-zwemmers

Dit boekje bevat een verslag van een 10-tal Y-zwemmers – en waterpoloërs die van 10 t/m 18 april 1920 een rondreis door Engeland en Schotland maakten, waarbij verschillende zwemverenigingen bezocht werden. Het boekje is samengesteld door H.Th. Manger en C.V. Kramer en heeft een voorwoord van J.A.C. Bierenbroodspot (de man achter de latere Sportfondsenbaden).

Voorwoord
We kunnen constateren dat de Engelsche week, ondanks dat men eraan begon vol angst en vrees, een succesvolle tocht van de Y-zwemmers door Engeland is geworden. Het was echter moeilijk om auteurs te vinden voor dit boekje. Ook al omdat er in de weken na de Engelschen tocht de correspondentie met de vele vrienden in het land over de zee nogal wat tijd in beslag nam.

Dan het budget voor dit boekje. Het Y-nieuws overschrijdt dit jaar het bedrag van f 1.000,-. Een forsch artikel verscheen in Y-nieuws. Helaas was dit geen succes en moest de verenigingskas aangesproken worden. Met dit alles werd kostbare tijd verloren. Daarna was het vlug-editeeren van een verslag, van een monument, dat die kranige Y-zwemmers daar in Engeland gewrocht hebben. Een monument, niet alleen in de geschiedenis van Het Y, maar ook in de geschiedenis der geheele zwembeweging in ons land.

J.A.C. Bierensbroopot (uit: 75 jaar sportfondsenbaden)

Juist, waar wij aan de vooravond staan van de 7e Olympiade, is het werk der onzen van zoo groot belang. Wij moeten ons geven aan de voorbereiding,  de training voor de aankomende Olympische Spelen. Het Y heeft getoond, dat wij Hollanders, die zichzelf tot voor kort tot een 3e rangs-sportlui rekenden, wel kùnnen en de wetenschap daarvan kan veel invloed hebben op de wijze, waarop door onze Hollandsche jongens getraind zal worden.

Dankzij de reis staat onze vereeniging hoog aangeschreven in het buitenland. Daardoor kunnen we zoo makkelijk connecties met de beste buitenlandse clubs hechter maken en nieuwe aanknopen, dat er nu reeds verschillende uitnodigingen voor een tournée in andere landen bereikten, dat buitelandsche teams ons in Amsterdam komen bezoeken.

De opofferingen die zich de deelnemers getroosten – ook het financieele offer was groot, wij schatten de onkosten op circa f 7000,-  waarvan maar een klein gedeelte door de guarantees gedekt werd – heeft niet alleen tot resultaat gebracht dat velen zich met de vereeniging één voelen, maar is ook propaganda voor onze mooie sport en voor onze zwemclubs.

Tot besluit dankt Bierenbroodspot de Engelsche vrienden, die ons steeds zo sportief  en zo intens hartelijk ontvingen.

Inleiding
Op een clubavond in januari 1920 werd besloten dat er nog deze zomer een tournée door Engeland moest worden georganiseerd. Het lid Frits Schutte, was niet alleen de man die het initiatief nam, maar die ook zorgde voor de uitvoering van het plan. Hij schreef aan Mr. Fowden, de Engelschen organisator, dat wij besloten hadden te komen en wel liefst tussen 10 en 18 april.

Enkele dagen later kwam er een positief bericht terug. Een zwem- en poloploeg bestaande uit 10 leden zou op 5 plaatsen zwemmen, te weten:

  • Manchester
  • Hyde
  • Southpark
  • Paisley en
  • Dundee

De verschillende nummers waarop wij zouden uitkomen waren een polomatch, een estafette-race, een 100 meter race en een 400 meter race. Tenslotte zou er nog een adspirant zwemmen en zou er een springdemonstratie zijn. Het waterpolo-zevental bestond uit de volgende heren:

  • A. van Olst
  • G. Blitz
  • J.G. Cortlever
  • G. Bohlander
  • M. Blitz
  • H. Th. Manger en
  • A. van Beets.

De estafette-ploeg zal gevormd worden door de zwemmers:

  • M. Blitz
  • H. Manger
  • M. de Smet
  • G. Blitz en
  • F. Schutte, die op het laatste moment aansloot.

Op de individuele nummers zullen G. Blitz en E. van Es uitkomen. Tenslotte zal B.J. Smit schoonspringdemonstraties houden.

De passen waren in orde gemaakt, dus niets stond meer in de weg om te vertrekken. De heer M. Blitz sr. zou ons door Engeland leiden. Naast de zwemmers vertrokken er een 7-tal supporters mee.

De reis

…. eerst naar de eerste klasse wachtkamer, waar een foto genomen werd …. Zitttend van links naar rechts: C.V. Kramer, M. Blitz, Mevrouw Blitz, G. Blitz, B.J. Smit. Staand van links naar rechts: F.H. Bohlander, L.J. Harms, L. Bohlander, G. Bohlander, daarachter A. van Olst, J.G. Cortlever, E. van Es, M.J.S. de Smet, A. van Beets, W. Manger, W. Koreman, F,.Schutte en H.Th. Manger.

Met de trein ging het gezelschap naar Hoek van Holland, waar ingescheept werd op stoomschip Archangel. Er waren slaaphutten gereserveerd, maar veel geslapen werd er niet. Als je toch in slaap viel, werd je door een natte dweil ruw weer gewekt. Na enkele rustige uren waren de meesten alweer wakker.

De teekening stelt den overtocht der zwemmers voor: men ziet ze in Y-vormige opstelling van de Nederlandsche naar de Engelsche kust…… overzwemmen.

Eerste stop in Manchester
Na het ontbijt om 9 uur duurde het niet lang meer voor de boot aangemeerd lag. De heer Blitz zorgde voor een vlotte passen-controle, door zijn gezegde aan de douaniers: “all Dutch Swimmers, invited bij the King”. Al snel stoomden we uit Harwich weg en gingen we via Londen met de trein naar Harwich, waarin druk werd geklaagd ovder de slechte kwaliteit van het eten.

…. Van lieverlee komt alle hens aan dek, met een Engelsche pet op ’t hoofd….

In Manchester logeerden we in het Deansgate Hotel. De kamers waren net zo vies als alles wat in grauwe fabrieksstad Manchester er uitzag. De volgende ochtend werden er tijdens het bezoek aan de stad verschillende inkopen gedaan, voornamelijk zwemtricots. In de middag was er een bezoek aan de schouwburg, gevolgd door een diner, een gift van één van de directeuren van de Koninklijken Hollandschen Lloyd.

De 1e wedstrijden waren in de avond in het Victoria Bath, vergelijkbaar met ons eigen Zuiderbad. Een grote ruime kleedkamer met een goed brandende haard stond tot onzer beschikking. De ontvangende vereniging was de Manchester Victoria Swimming and Life Saving Society. De tegenstanders kwamen uit 5 verschillende zwembaden uit Manchester.

Foto van het Y-team, dat alle matches op waarlijk schitterende wijze heeft gespeeld. Zittend van links naar rechts: M. Blitz, J.C. Corlever, H.Th. Manger. Staand van links naar rechts: F. Schutte, A. van Olst, G. Blitz en G. Bohlander.

Adspirant Van Es moest het afleggen tegen de kampioen van de schooljongens. G. Blitz won met groot gemak de 100 yards en ook de estafette-ploeg was de Engelschen de baas op de 5 maal 50 yards. De polo-match eindigde in een gelijk spel (3-3). Ook hier bleek al sprake te zijn van een partijdige scheidsrechter, die naast onkunde van de spelregels, meerdere Y-goals afkeurde. Tenslotte gaf G. Blitz nog een exhibition crawl rugslag, gevolgd door de schoonspringer B.J. Smit, die geen moeite had met zijn tegenstanders. Na een heerljk souper en gezellige avond werden de mannen teruggebracht naar het hotel.

Door naar Hyde
Na de lunch vertrokken we met de trein naar Hyde, waar we werden ontvangen door de burgemeester op het stadhuis. Aansluitend was er een excursie gepland naar Slack Mills Comp. Ltd., een grote katoenspinnerij en -weverij, waar we onze ogen uitkeken. Bij eigenaar Mr. Battersby werd in zijn huis een heerlijke tea geschonken, maar helaas moesten we als snel vertrekken omdat over een uur de wedstrijden zouden beginnen.

Het bad waar we in zouden spelen tegen het Hyde Seal Swimming team was 33 yards lang en ± 12 yards breed. Alle zwemwedstrijden werden met redelijk gemak gewonnen, waarna B.J. Smit veel applaus oogstte met zijn fraaie sprongen op de geïmproviseerde springplank. Maar het klapstuk van de avond, de waterpolowedstrijd, moest nog komen. Voor Hyde spelen niet minder dan 4 internationals mee. Deze ploeg is kampioen van Engeland en is sinds 1903 nog nooit verslagen. Geen wonder dus dat ook wij, die de wereldvermaardheid van deze ploeg kennen, het ergste vrezen.

Van de wedstrijd, die werd geleid door de internationale referee F. Fowden, worden een kleine 4 pagina’s verslag geschreven. Het komt erop neer de het Y zich kranig weert tegen Hyde en zelfs elke keer weer één punt voor weet te komen. Na een voorsprong van Het Y na de 1e helft weet Hyde aan het begin van de tweede helft gelijk te komen. Onze ploeg lukt het telkens weer om op voorsprong te komen.

Zelfs een uitsluiting van Gé Bohlander wordt niet benut door het uitstekende keerperswerk van Van Olst. De wedstrijd eindigt uiteindelijk met 4-5 van het Y, die nota bene met 2 invalspelers uit Antwerpen speelt. Na uitgejuicht te zijn is het tijd om in  de clubzaal van Hyde te eten en de nodige speeches aan te horen. Met de tram rijden we naar Cambridge en vandaar gaan we met de trein terug naar ons hotel in Manchester, waar we nog lang En Het Y gaat nooit verloren, valderalderiere, valderalderiere konden horen.

De badplaats Southport
Woensdagochtend om 8 uur vertrekken we naar Southport, een badplaats ruim een uur sporens van Manchester. We zijn uit de fabriekssfeer en daarom ziet alles er direct helderder uit. We zoeken de kamers in ons hotel op en brengen vervolgens een bezoek aan het bad, waarvan het wedstrijdbassin 25 bij 16 yards is en zout water bevat.

Na de lunch worden we uitgenodigd om een tochtje door en om Southport te maken. Bij een oorlogstank gaan we met zijn allen op de onderstaande foto. Om half 4 volgt een duikdemonstratie van Prof. Posey, die dagelijk zo’n 15 à 20 meter van de pier springt. Het was wel een aardige vertoning, maar geen sportprestatie.

Een door de Hollandsche zwemmers veroverde tank te Southport

Na de tea in het bad begint onze wedstrijd met adspirant Van Es die zijn beide wedstrijden over 50 en 100 yards wint. Gerard Blitz wint zijn 400 yards van een bekende international en ook de estafetteploeg, deze keer met 4 zwemmers, wint met groot gemak.

Met hetzelfde team als te Hyde en Manchester wordt de polowedstrijd gewonnen, ondanks dat verschillende internationals waaronder de keeper, deel uitmaakten van het Engelschen team. De avond wordt wederom verder doorgebracht in een van de clubzalen van het feestvierende team. Noemenswaardig is nog dat de Engelschen gek zijn op onze Y-speldjes.

Door de Schotsche Hooglanden naar Glasgow
Dwars door de prachtige Schotsche Hooglanden stoomden we met grote snelheid op ons doel af. In Glasgow worden we opgewacht door enkele leden van de Paisley Victoria Amateur Swimming Club. Onder hen is ook een Hollander. Nadat we onze spullen in het hotel hebben gebracht, vertrekken we naar Paisley, waar we ‘s-avonds zouden zwemmen.

Het bad is groot 25 x 20 yards. Het is geheel ingericht voor wedstrijden en op de tribunes zitten zeker 3000 mensen, waaronder de Burgemeester en enkele wethouders en een aantal Hollanders van een schip dat in de buurt ligt.

De Schotten hadden een uiterst snel estafette-team, waarvan verloren werd. Onze adspirant wordt gediskwalificeerd, maar Gerard Blitz wint met groot gemak de 150 yards crawl-rugslag en de 400 yards vrije slag. Waterpolo spelen we weer tegen het West-Schotsch team. Er wordt met 8-1 gewonnen. Na afloop wordt er gefeest in één van de clubzalen. Het wordt zelfs zo laat dat we de laatste trein missen. Onze gastheren hadden er echter voor gezorgd dat de nachttrein uit het Noorden van Schotland in Paisley zou stoppen, zodat we toch nog rond half 2 ‘s-nachts aankwamen.

Dundee
De volgende dag vertrekken we naar Dundee, waar we omstreeks 3 uur onze intrek nemen in het hotel. Om 8 uur vertrekken we allemaal gezamenlijk naar het bad, dat evenals alle andere baden weer geheel voor het bijwonen van wedstrijden is ingericht. Het bassin is van flinke grootte en gevuld met zout water.

De stemming werd er door een strijkje ingebracht. De estafette werd door ons gewonnen in een Schotsch record. Onze adspirant Van Es boekte 2 maal winst. Ook Gerard Blitz is zijn tegenstander te snel af. Vervolgens geeft onze vriend B.J. Smit een schoonspringdemonstratie. De polo-match wordt met 10-0 gewonnen van een team dat Noord-Schotland vertegenwoordigde.

Na een lunch en enkele speeches stappen we op en als we in ons hotel zijn aangekomen, vinden we een telegram, dat in het Hollandsch luidt:

Heb zeventien plaatsen trein en boot gereserveerd.

Afgesproken was dat we de volgende dag naar Amsterdam zouden afreizen. Onze manager, de heer Blitz, seinde toen naar Coock in Londen, die ons bovengemeld antwoord zond.

Een vreedzaam groepje in het Mathershotel te Dundee.

De terugreis
De volgende ochtend vertrekken we al vroeg met de trein naar Londen, een 12 uur durende reis, maar niet voordat we de heer Blitz – die nog enige tijd in Engeland verblijft – hartelijk hebben bedankt voor hetgeen hij allemaal heeft geregeld. De lange reis zorgt wel voor wat verveling. De tijd wordt gedood met een kaartje te leggen of wat te dutten. Daarna steken we Londen door om de trein naar Harwich te halen.

Met enige moeite worden op Liverpool Station de spoor- en bootkaarten opgehaald. Na de treinreis zijn we binnen enkele minuten op de boot, wederom de Archangel. Door de grote mate van vermoeidheid verloopt de nacht met een gezelschap dat in diepe rust is verzonken. De volgende dag stappen we om 11 uur aan wal in Hoek van Holland. Vrij snel zitten we in de trein naar groot Mokum. De zondagskranten worden gelezen en daar treft men in het Handelsblad aan dat ons een grootse ontvangst te wachten staat. Met ongeduld zagen we dan ook het uur van aankomst in Amsterdam tegemoet, maar met de boemeltrein schiet dit niet op. Maar uiteindelijk komen we toch aan.

Aankomst en huldiging
Op het perron staan enkelen ter verwelkoming. We worden even gefilmd en daarna worden we door een grote menigte opgewacht in de 1e klasse wachtkamer. Hier worden we toegesproken door oud voorzitter en ere-lid P.J. Appel. Hij overhandigt ons namens de achtergebleven Y-leden een lauwerkrans.

Karel Schutte overhandigt de zwemmers namens zijn familie een fraaie krans. Met Y-vlaggen gaat het vervolgens in koetsen naar Bellevue, waar receptie wordt gehouden. We worden nogmaals welkom geheten en daarna wil één van de zwemmers iets over de tocht vertellen.

Hij wordt onderbroken door de heer Van Kappen die de zwemmers namens de Nederlandsche Zwembond dankt voor hetgeen Uwe vereniging in het belang van de zwemsport voor ons vaderland heeft gedaan. Hij overhandigt een huldigingsbrief die is ondertekend door alle aanwezige afgevaardigden van de verschillende verenigingen, die momenteel samen zijn in de Bondsvergadering.

Daarna gaan de deelnemers naar huis, om tegen 6 uur weer bijeen te komen om met vele leden gezamenlijk de maaltijd te gebruiken. Vele speeches worden gehouden en organisator Frits Schutte moet een persoonlijke huldiging in ontvangst nemen. Had hij niet het initiatief genomen, had hij niet de gehele correspondentie met Engeland gevoerd, dan zou Het Y niet in Engeland geweest zijn.

Tot laat in de nacht wordt doorgefuifd, maar onze slaap maakt tenslotte een eind aan het gefuif. Onze tocht behoort tot het einde.