Voorbereidingen voor de Olympische Spelen van 1936

Vanwege het opkomende nationaalsocialisme en haar vreselijke vervolgingen besluiten de krachtsportbond en de turnbond af te zien van deelname aan de Spelen van Berlijn. Ook zijn er enkele individuele sporters die bedanken. De zwembond wil elke politiek buiten de sport houden. Voorzitter Jan de Vries verklaart dat de zwemmers de zware klus hebben om Holland op de kaart te zetten. Met meer dan de helft van alle wereldrecords op hun naam hebben de dames de favorietenrol.

Willy den Ouden en Rie helpen de Indische schoonspringer Haasmann bij het aantrekken van een paar klompen (Westfriesch dagblad van 2 juni 1936)

Vanaf 27 mei traint de voorlopige selectie in het 50 m. buitenbad van Stoop’s Bad in Overveen, maar ook in verschillende andere zwembaden. De zwemsters van RDZ krijgen training van mw. Van Wuijkhuise, alle anderen van Ma Braun. De schoonspringer Hans Haasmann en vrije slag zwemmer Piet Stam, beiden uit Nederlands-Indië, trainen mee met de zwemploeg. Rie vult de zwemtraining aan met krachttrainingen bij sportschool Schilperoort.

Tijdens het NK op 11 en 12 juli vindt de definitieve selectie plaats. In een rechtstreeks duel op de 100 m. vrije slag verslaat Rie zowel Willy als Tini Wagner, terwijl ze op de 100 m. rugslag wint van Nida Senff. De zwemploeg voor de Olympische Spelen zal bestaan uit de volgende dames:

Bij de heren zijn er 4 zwemmers: Piet Metman, Bertus Mooi Wilten, Piet Stam en Stans Scheffer, schoonspringer Hans Haasmann en de waterpolomannen onder leiding van Frans Kuyper. Bondscoaches zijn Ma Braun en mw. Van Wuijkhuise. KNZB-voorzitter Jan de Vries heeft de algehele leiding. Chef de mission is Karel Lotsy. De zwemmers krijgen kleding van de zwembond en badkleding van Tweka. Gelukkig krijgt Rie uitstel bij de industrieschool om examen te doen.

Op 20 juli 1936 arriveren de eerste Olympische deelnemers in Berlijn. De Amerikaanse Eleanor Holm, één van de belangrijkste concurrenten van Rie heeft zich tijdens de bootreis naar Duitsland ernstig misdragen en is daarom uit het Olympisch team gezet. Zij tekent een lucratief contract en gaat tijdens de Spelen aan de slag als reporter.

De Olympische Spelen van Berlijn

Vijf dagen voor de rest van de Olympische zwemequipe vertrekt Rie met Ma Braun en enkele andere zwemmers naar Berlijn om te acclimatiseren en te trainen. De dames zijn ondergebracht in het Frauenheim op loopafstand van het Olympisch Stadion. De heren zijn 14 km. verder ondergebracht. Naast trainen bespiedt de concurrentie elkaar en worden vooral de Nederlandse zwemsters overal gefotografeerd. Rie ontmoet hier de 18-jarige Fanny Koen. Ze gaan zelfs samen op stap.

Onder belangstelling van 100.000 toeschouwers vindt op 1 augustus de openingsceremonie plaats. Aan de Spelen nemen 49 landen deel met in totaal 3956 atleten, waarvan slechts 8% vrouw. Nederland is vertegenwoordigd met 128 sporters. Hiervan is 15% vrouw. Voor Nederland is de Joodse radioverslaggever Han Hollander aanwezig. Hoewel ze de eerste week nog niet hoeft te zwemmen loopt Rie niet mee in de optocht.

Opening Olympische Spelen (via Youtube)

Voor het eerst is er een vorm van televisie. Overal in de omgeving van Berlijn worden deze in speciale televisielokalen vertoond. Documentairemaakster Lenie Riefenstahl zal het hele evenement filmen en maakt daarbij gebruik van allerlei nieuwe technieken. Op verzoek van Ma Braun begeleidt de skiër Kees Kerdel, een vriend van Rie, Rie als mental coach.

Olympische gouden medaille van Rie (NOC*NSF via Collectie Nederland)

Dan begint op 8 augustus voor de zwemmers het Olympisch toernooi. In de series van de 100 m. vrije slag zwemt Rie al direct een Olympisch record. Twee dagen later vindt de finale plaats, waarvoor zich ook Willy en Tiny hebben geplaatst. Na een inhaalrace behaalt Rie haar eerste gouden medaille. Willy en Tiny vallen net buiten de prijzen. Zij worden vierde en vijfde.

Beelden van deze finale worden diezelfde avond nog naar Nederland gevlogen, zodat deze de volgende dag al in Cineac-bioscopen overal in het land te zien zijn. In kranten wordt bericht over een op hand zijnde verloving van Rie en Kees. Bij de prijsuitreiking krijgt Rie als winnares een Olympisch eikje. Ze krijgt ook veel gelukstelegrammen. Lang tijd om bij haar overwinning stil te staan heeft ze niet, want ze moet in totaal twaalf keer zwemmen.

Drie dagen later zwemt Rie in zowel de kwalificatie van de 400 m. vrije slag als in de finale van de 100 m. rugslag. Tijdens deze finale neemt Nida al snel een voorsprong. Ze vergeet echter met haar arm aan te tikken en moet daarom opnieuw het keerput nemen. Toch weet ze zich terug te vechten in de wedstrijd. Na een geweldige eindspurt pakt Nida het goud voor Rie.

De volgende dag zwemt Rie eerst de halve finale van de 400 m. vrije slag. Daarnaast is er de finale 4×100 m. vrije slag. Na eerst op achterstand te zijn gekomen, vecht Willy de dames terug in de wedstrijd. Rie is slotzwemster en vecht tegen de Duitse Gisela Arendt om het goud. In de laatste meters krijgt Rie het benauwd, maar op wilskracht pakt ze in een nieuw Olympisch record de winst voor Nederland.

Ansichtkaart van de gouden estafetteploeg (eigen collectie)

Haar derde gouden medaille behaalt Rie op de 400 m. vrije slag in opnieuw een Olympisch record. De prijsuitreiking is voor de sluitingsceremonie, waarbij ook Adolf Hitler aanwezig is. Voor de atleten worden de Spelen afgesloten met een groot feest: het Fest der Teilnehmer.

Complete gekte bij terugkomst

Aankomst van de Olympische zwemploeg in Bentheim (Polygoon Hollands Nieuws van week 34 uit 1936 via Open Beelden)

Als Rie haar spullen gaat pakken, blijken er verschillende kledingstukken te zijn verdwenen. Gelukkig heeft ze haar medailles nog en verschillende souvenirs. De zwemploeg reist samen met de hockeyers, roeiers en boksers terug met de trein. Bij alle stations worden ze feestelijk binnengehaald en worden ze bedolven onder de cadeaus. In Rotterdam is het station volgepakt. Rie en haar gevolg worden toegesproken door verschillende hoogwaardigheidsbekleders, waarna ze met een cabrio vertrekken naar de huldiging in feestgebouw Palace. Rie verklaart aan een journalist blij te zijn dat ze weer in Rotterdam is, en “En dat ik fijn weer naar bed kan gaan”. Het feest duurt echter nog tot in de kleine uurtjes.

  • De Nederlandse zwemsters zijn maandagavond uit Berlijn in ons land teruggekeerd. Op station Bentheim had een huldiging plaats. V.l.n.r.: Nida Senff, Jopie Selbach, Willy den Ouden en Rie (De Tijd van 18 augustus 1936)
  • De Rotterdamse zwemsters zijn vervolgens in Palace te Rotterdam gehuldigd. Van links naar rechts: mw. Mastenbroek, Rie, mw. Braun, mw. Van Wuijckhuise, Willy den Ouden, Annie Timmermans en Dini Kerkmeester (Limburger koerier van 19 augustus 1936)
  • Rie en Ma Braun terug in Rotterdam. Staande in een open auto worden zij door een enthousiaste menigte toegejuicht (Haagsche Courant van 18 augustus 1936)

Bij de ingang van de Tuinderstraat is een erepoort opgericht en de woning van Rie is feestelijk versierd. Haar huis staat bomvol bloemen, fruit en gebak. Een ploeg van Polygoon is huis aanwezig om alles te filmen. Het blijft daarna nog lang onrustig in de straat. De volgende dag blijkt haar koffer kwijt, waarin ook verschillende souvenirs zitten. Gelukkig heeft ze de medailles nog. Rie ontvlucht de Tuinderstraat en verdwijnt voor een week. De eikenboompjes die ze heeft gewonnen worden tentoongesteld in Diergaarde Blijdorp.

  • Een hartelijke gelukwens met haar overwinning wordt door Nida Senff, de Olympische kampioene op de 100 m. rugslag, in de ouderlijke woning in Amsterdam per telefoon in ontvangst genomen (De Tijd van 19 augustus 1936)
  • Rie brengt een bezoek aan haar vriendin, Zus Philipsen-Braun om wat op verhaal te komen van de vermoeienissen van de afgelopen dagen. Rie tijdens een wandelingetje met Ma Braun en het zoontje van haar vriendin (De Tijd van 19 augutus 1936)
  • Na de vermoeiende weken van Berlijn geniet Rie in Scheveningen van een “dolce far niente” aan zee en strand (De Sumatra post van 07-09-1936)

Lees verder op de volgende pagina